Objętość basenu w litrach i m³: kalkulator

Jak przebiega obliczenie

Ile litrów wody ma mój basen?

Znajomość objętości wody w basenie jest punktem wyjścia do jego prawidłowej eksploatacji. Objętość decyduje o dawce chloru i innych środków do uzdatniania wody, pozwala dobrać pompę filtrującą i oszacować czas napełniania. Przedawkowanie chloru lub zbyt słaba pompa wynikają bardzo często z błędnego oszacowania objętości, a nie z samego produktu lub urządzenia.

Wzór zależy od kształtu niecki

Objętość oblicza się jako iloczyn powierzchni dna i głębokości. Kształt niecki określa, jak wyznaczyć powierzchnię dna i jaką głębokość przyjąć.

Basen prostokątny lub kwadratowy. Objętość to długość × szerokość × średnia głębokość, czyli V = C × L × Pm. Gdy dno jest nachylone, czyli płytki brzeg sąsiaduje z głębokim końcem, za głębokość przyjmuje się średnią arytmetyczną obu wartości. Dla basenu 8 m × 4 m z głębokością 1,2 m przy brzegu i 1,8 m na głębokim końcu średnia wynosi 1,5 m, a objętość 48 m³, czyli 48 000 litrów.

Basen okrągły. Dno jest kołem o polu π × r², więc objętość wynosi π × (D/2)² × Pm. Basen o średnicy 4,5 m i głębokości 1,2 m ma 19,1 m³, czyli 19 100 litrów. Ten sam wynik uzyskuje się, mnożąc kwadrat średnicy przez 0,785 i przez głębokość, ponieważ π/4 wynosi około 0,785.

Basen owalny. Pole owalu nie jest równe polu prostokąta opisanego na jego obrysie. Dla elipsy o osiach C i L pole wynosi π/4 ≈ 0,785 tego prostokąta, a kalkulator stosuje współczynnik 0,89, czyli wartość wyższą. Współczynnik 0,89 jest stałą przyjętą w tym kalkulatorze dla basenów owalnych, a nie wynikiem normy. Dla basenu 5 m × 3 m i głębokości 1,2 m daje to 16,02 m³, czyli 16 020 litrów. Przy nietypowym profilu niecki wynik warto porównać z danymi producenta.

Przeliczenie z metrów sześciennych na litry polega na pomnożeniu przez 1 000. Kalkulator wykonuje tę zamianę automatycznie.

Przykładowe objętości typowych basenów

Wartości wyliczono z podanych wzorów i zaokrąglono do jednego miejsca po przecinku. Rzeczywista objętość zależy od wykonania niecki i od poziomu wody.

Dlaczego nie używać największej głębokości

Najczęstszy błąd to podstawienie w obliczeniach najgłębszego punktu zamiast średniej. Przy brzegu płytkim 1,2 m i głębokim końcu 1,8 m użycie wartości 1,8 m zamiast średniej 1,5 m zawyża objętość o 20%. Dawka środków obliczona na podstawie takiego wyniku jest za duża, a pompa dobrana do większej objętości pracuje z niepotrzebnym zapasem.

Wzór ze średnią działa dla dna nachylonego w sposób liniowy. Gdy dno ma schodek lub wyraźny uskok, objętość oblicza się osobno dla każdego odcinka o stałej głębokości, a wyniki sumuje. Dla basenu 8 m × 4 m, w którym przez 3 m długości głębokość wynosi 1,2 m, a na pozostałych 5 m wynosi 1,8 m, objętość to 4 × (3 × 1,2 + 5 × 1,8) = 50,4 m³, czyli 50 400 litrów.

Jak zmierzyć głębokość

Głębokość mierzy się taśmą mierniczą lub długą łatą od poziomu wody do dna, z obu końców basenu, przy normalnym poziomie wody, a nie po jej spuszczeniu. Pomiar warto powtórzyć w kilku miejscach wzdłuż osi basenu, bo dno bywa nieregularne. W basenach prefabrykowanych wymiary wewnętrzne podaje producent w karcie produktu. Wymiary zewnętrzne obudowy lub szerokość obrzeża zawyżają wynik, ponieważ woda nie wypełnia tych przestrzeni.

Czas napełniania i rachunek za wodę

Kalkulator przyjmuje przepływ 15 l/min jako wartość ostrożną dla zwykłego węża ogrodowego podłączonego do przyłącza domowego. Przy 48 000 litrach oznacza to 3 200 minut, czyli około 53 godzin. Napełnianie rozkłada się wtedy na kilka dni, co przy sezonie kąpielowym wymaga planowania.

Rzeczywisty przepływ zależy od ciśnienia w sieci, średnicy węża i przepustowości przyłącza. Gdy woda płynie jednocześnie z dwóch punktów, czas się skraca, ale nie zawsze o połowę, ponieważ wspólnym ograniczeniem bywa ciśnienie w sieci. Prosty pomiar polega na napełnieniu wiadra o znanej pojemności i zmierzeniu czasu. Wynik pozwala ocenić, czy wartość domyślna jest realistyczna dla danego przyłącza.

Woda i ścieki rozlicza się w Polsce za metr sześcienny według taryfy przedsiębiorstwa wodociągowego. Taryfę zatwierdza organ gminy zgodnie z ustawą z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2001 nr 72, poz. 747, z późn. zm.). Jednorazowy pobór 48 m³ podnosi rachunek proporcjonalnie do ilości wody. W wielu przypadkach można zamontować osobny wodomierz na zasilaniu basenu, tak aby woda do napełnienia i dolewek nie była naliczana jako ścieki. Warunki i formalności ustala przedsiębiorstwo wodociągowe, dlatego warto się o nie zapytać przed montażem.

Dawkowanie środków do uzdatniania wody

Objętość jest mnożnikiem, a nie dawką. Producent środka podaje dawkę na metr sześcienny lub na litr wody, zwykle na etykiecie albo w karcie charakterystyki produktu. Wartości te różnią się między preparatami, dlatego kalkulator nie podaje dawek. Zbyt duża dawka chloru podrażnia oczy i skórę, a zbyt mała nie zapewnia dezynfekcji. Przed dawkowaniem warto zbadać wodę testem, aby poznać aktualne stężenie.

Kiedy kalkulator nie wystarcza

Kalkulator zakłada prostą geometrię. Bez korekty nie nadaje się do basenów o nieregularnym kształcie, na przykład nerkowatych lub o swobodnym obrysie. W takim przypadku basen dzieli się na figury proste i sumuje ich objętości albo mierzy zużycie wody licznikiem podczas napełniania. Wzór zakłada też pełny poziom wody. Przy częściowo napełnionym basenie objętość liczy się dla rzeczywistego poziomu.

Dla prefabrykatów z podaną pojemnością warto wziąć wartość od producenta, ponieważ rzeczywisty kształt niecki może odbiegać od idealnej bryły, na której opiera się wzór.

Najczęstsze błędy

• Mieszanie centymetrów i metrów. Wpisanie 120 zamiast 1,2 daje wynik sto razy za duży.
• Użycie wymiarów zewnętrznych zamiast wewnętrznych.
• Użycie głębokości maksymalnej zamiast średniej.
• Zastosowanie współczynnika 0,89 do basenu prostokątnego, co zaniża objętość o 11%.
• Pominięcie różnicy między poziomem wody a krawędzią niecki.

Kiedy skonsultować się z fachowcem

Kalkulator służy do oszacowania objętości, dawki środków i czasu napełniania. Nie zastępuje projektu budowlanego. Budowa stacjonarnego basenu wymaga zwykle projektu sporządzonego przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami, a wykonawstwo powinna prowadzić firma z doświadczeniem w tego typu obiektach. Zależnie od wielkości i rodzaju obiektu konieczne bywa zgłoszenie lub pozwolenie na budowę w starostwie powiatowym albo urzędzie miasta, na podstawie ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (Dz. U. 1994 nr 89, poz. 414, z późn. zm.). Przy dużych basenach, zwłaszcza w gruncie o słabej nośności lub przy wysokim poziomie wód gruntowych, projekt powinien uwzględniać warunki gruntowe.