Marseille dakpannen per m² berekenen

Hoe de berekening werkt

Marseille dakpannen: opbrengst, formaten en het aantal berekenen

De Marseille pan is een veelgebruikte dakpan in nieuwbouw en renovatie. De naam verwijst naar de Franse havenstad Marseille, waar dit type pan in de negentiende eeuw ontstond en van waar het zich over een groot deel van West-Europa verspreidde. Het kenmerkende van de pan is de mechanische sluiting aan de zijkanten en aan de bovenkant. Die sluiting maakt het leggen eenvoudiger en vermindert de tijd op de bouwplaats ten opzichte van oudere, losse pansoorten.

Deze calculator beantwoordt één vraag: hoeveel Marseille dakpannen zijn er nodig voor een bepaald dakoppervlak, in een bepaald formaat, met een ingestelde verliestoeslag? Het antwoord volgt uit de opbrengst per vierkante meter van het gekozen model, vermenigvuldigd met het dakoppervlak en de toeslag.

Standaard en groot formaat

Het standaardformaat is het meest voorkomende formaat in het aanbod van fabrikanten en handelaren. De opbrengst ligt op ongeveer 16 stuks per m². Het grote formaat heeft grotere pannen en een opbrengst van ongeveer 13 stuks per m². Het verschil in opbrengst is in de praktijk groot. Bij 100 m² dak met 10% toeslag zijn er ongeveer 1.760 standaardpannen nodig, tegenover 1.430 grote pannen. Dat is een verschil van 330 stuks voor hetzelfde dak.

Het grote formaat wordt vaker gekozen bij grote daken en bij moderne architectuur. Er zijn minder pannen nodig per oppervlakte, en daardoor gaat het leggen sneller. Het aantal pannen bepaalt bovendien mede het totale gewicht van de dakbedekking en het aantal paletten dat naar de bouwplaats moet worden vervoerd. Daarom is het verstandig de keuze van het formaat vóór de bestelling vast te leggen.

Hoe de uitkomst wordt berekend

De formule N = ⌈A × r × (1 + D/100)⌉ rekent in drie stappen. Eerst wordt het dakoppervlak vermenigvuldigd met de opbrengst van het model. Daarna wordt de verliestoeslag erbij opgeteld. Het resultaat wordt tot slot naar boven afgerond op een heel stuk, want een halve dakpan bestaat niet in een bestelling.

Neem als voorbeeld een hellend dakoppervlak van 83,5 m², standaardformaat en 10% toeslag. Dan geldt 83,5 × 16 × 1,1 = 1.469,6, wat naar boven wordt afgerond op 1.470 pannen. Bij het grote formaat en 15% toeslag geldt 83,5 × 13 × 1,15 = 1.248,3, wat naar boven wordt afgerond op 1.249 pannen. De uitkomst is het minimum aantal pannen voor het dak zelf. Accessoires worden niet meegerekend en moeten apart worden begroot.

Hellend dakoppervlak en grondoppervlak

Het centrale invoerveld van deze calculator is het werkelijke dakoppervlak, dus het hellende oppervlak en niet de projectie van het gebouw op de grond. Die twee waarden zijn nooit gelijk. Hoe steiler het dak, hoe groter het verschil. Bij een dakhelling van 30% is het hellende oppervlak ongeveer 4,4% groter dan het grondoppervlak. Bij 35% is het verschil ongeveer 5,9%.

De omrekening gaat met deze formule:

Hellend oppervlak = Grondoppervlak × √(1 + (helling% ÷ 100)²)

Bij een grondoppervlak van 80 m² en een helling van 30% is het hellende oppervlak dus ongeveer 83,5 m². Bij 35% helling is het ongeveer 84,8 m². Wie het grondoppervlak invoert, bestelt te weinig pannen en moet later een aanvullende partij bestellen. Die partij kan licht afwijken in kleur of afwerking, wat na enkele jaren buiten zichtbaar kan worden.

Meet het hellende oppervlak per dakvlak. Vermenigvuldig de lengte van de nok met de lengte van het dakvlak langs de helling, van de nok tot aan de dakrand. Tel daarna de oppervlakken van alle vlakken op. Bij een schilddak of walmdak moeten de schuine vlakken apart worden gemeten.

Dakhelling en minimale helling

De fabrikant van de pan geeft op het productblad een minimale dakhelling aan. Het dak moet minstens die helling hebben. Onder deze waarde loopt het regenwater niet voldoende af via de sluitingen, waardoor het risico op lekkage toeneemt. Gebruik daarom altijd de waarde van het gekozen productblad.

Op gebieden met veel neerslag, zoals de kuststreken, kiest men vaak een steilere helling om het regenwater zekerder af te voeren. De helling bepaalt ook het hellende oppervlak en dus het aantal pannen. Het is daarom verstandig de keuze van de helling en de berekening samen te maken.

De Europese norm EN 1304 beschrijft de productspecificaties voor keramische dakpannen en toebehoren, zoals eisen aan waterabsorptie, buigsterkte en maattoleranties. Lokale voorschriften kunnen aanvullende eisen stellen. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt eisen aan het bouwwerk als geheel, en de gemeente kan aanvullende eisen hebben.

Verliestoeslag en reserve van dezelfde partij

De verliestoeslag dekt snij- en breukverlies langs de rand van het dak, bij transport en tijdens het leggen, en vormt een reserve voor later onderhoud. De gebruikelijke toeslag hangt af van de dakvorm. Bij een eenvoudig dak met één of twee rechthoekige dakvlakken is die klein. Bij daken met meerdere dakvlakken, walmen of dakdalen, de plekken waar twee dakvlakken samenkomen, is die groter. Bij een sterk onregelmatige plattegrond kan een nog hogere toeslag nodig zijn. De calculator gebruikt een standaardwaarde als startpunt; pas die aan op de dakvorm en op de ervaring van de uitvoerder.

Bestel alle pannen van hetzelfde model in één partij. Pannen van dezelfde productlijn maar uit verschillende partijen kunnen licht verschillen in kleur, glansafwerking of afmetingen. Die verschillen vallen soms pas op na enkele jaren blootstelling aan zon en regen. De toeslag is daarom niet alleen verlies, maar ook de reserve van dezelfde partij voor latere reparaties.

Accessoires die niet in deze berekening zitten

Een dakwerk met Marseille pannen bevat ook onderdelen die niet in deze calculator worden berekend: nokpannen, ortgangsafwerkingen aan de zijkanten van het dak, dakgoten langs de dakrand, klemmen voor het bevestigen van de pannen, en een onderdak of waterkerende laag. Neem die onderdelen apart op in de begroting.

Voor technische en normatieve achtergrond over dakbedekkingen kan men terecht bij het bouwtoezicht van de gemeente en bij erkende instituten voor bouwtechniek. Dit is een manier om de eisen van het project te controleren, geen vervanging van een bouwkundig advies.

Wanneer deze calculator niet gebruiken

Gebruik de calculator niet voor een ander pantype dan de Marseille pan, zonder de opbrengst eerst op te zoeken in het productblad. Ook voor een ander legpatroon of een pan met andere afmetingen geldt een andere opbrengst. Met de optie Aangepast kan de opbrengst zelf worden ingevuld. De calculator is bedoeld voor de hoeveelheid materiaal, niet voor de constructieve berekening van het dak. Die vraag valt onder de draagconstructie en moet door een adviseur worden beoordeeld.

Veelgemaakte fouten

De meest voorkomende fout is het invoeren van het grondoppervlak in plaats van het hellende oppervlak. Een tweede fout is het gebruik van de standaardopbrengst zonder het productblad te controleren. Ook wordt de verliestoeslag soms vergeten, of wordt een dak met dakdalen en dakkapellen behandeld als een eenvoudig dak. Controleer daarom bij elk project de dakvorm, de helling en de opbrengst van het gekozen formaat voordat de bestelling wordt geplaatst.