Besparing bij schuldconsolidatie berekenen

Hoe de berekening werkt

Schuldconsolidatie: besparen per maand of in totaal?

Schuldconsolidatie bundelt meerdere lopende kredieten in één nieuw krediet met één maandlast. Het aanbod is aantrekkelijk, omdat een lagere maandlast direct ruimte geeft in het budget. De vraag die in aanbiedingen zelden opvalt, is of een lagere maandlast ook betekent dat men in totaal minder betaalt.

Deze berekening beantwoordt beide vragen. Ze bepaalt de nieuwe maandlast en de maandelijkse besparing, en daarnaast het financiële saldo. Dat saldo is het verschil tussen het totaal terug te betalen bedrag op basis van nominale rente (exclusief kosten) van de huidige kredieten en datzelfde bedrag voor het nieuwe geconsolideerde krediet.

Hoe de formule werkt

Het nieuwe krediet wordt afgelost met een annuïtair systeem, ook bekend als de Price-methode. De maandlast blijft gedurende de hele looptijd gelijk. In de eerste maanden bestaat de termijn vooral uit rente, en in de latere maanden vooral uit aflossing van het kapitaal. De formule is:

ML = HS × [r(1+r)^n] / [(1+r)^n − 1]

Hierin is ML de nieuwe maandlast, HS het totale openstaande kapitaal dat wordt geconsolideerd, r de maandelijkse rente (nominale jaarrente gedeeld door 12 en door 100) en n het aantal maanden van de nieuwe looptijd.

Twee randgevallen vragen om aandacht. Bij een nominale rente van 0% is de noemer (1+r)^n − 1 gelijk aan nul en geldt de grenswaarde van de formule: de maandlast is dan HS / n, het kapitaal gelijkmatig verdeeld over de maanden. Bij n = 0 is de formule niet te berekenen, omdat de noemer ook dan nul wordt; een nieuw krediet heeft dus minimaal één maand looptijd nodig.

De maandelijkse besparing is de som van de huidige maandlasten min de nieuwe maandlast. Het financiële saldo gaat verder. Het vergelijkt het resterende totaal terug te betalen bedrag van de huidige kredieten, de som van de huidige maandlasten maal de resterende looptijd, met het totaal terug te betalen bedrag van het nieuwe krediet, de nieuwe maandlast maal de nieuwe looptijd. Beide bedragen gaan uit van de nominale rente en bevatten dus geen afsluit- of bemiddelingskosten. Omdat het saldo de volledige looptijd meeneemt, laat het zien wat een lagere maandlast in werkelijkheid kost of oplevert.

Het effect van de looptijd

De looptijd van het nieuwe krediet is de factor die het financiële saldo het sterkst beïnvloedt. Neem een stel in Utrecht met drie kredieten: een autolening, een persoonlijke lening en een creditcardschuld, met een gemiddelde resterende looptijd van 60 maanden. Bij een nominale rente van 9,6% per jaar daalt de maandlast met ongeveer een vijfde als het nieuwe krediet 84 maanden loopt in plaats van 60. Het deel van het geleende bedrag dat als rente wordt betaald, stijgt tegelijk van ongeveer 26% naar ongeveer 38%. Een simulatie die alleen de maandlast toont, laat dit effect niet zien.

Met een gelijke looptijd als de huidige kredieten komen maandelijkse en totale besparing overeen, omdat het saldo dan de maandelijkse besparing vermenigvuldigd met hetzelfde aantal maanden is. Bij een langere looptijd gaan beide uit elkaar. De maandlast daalt dan, maar het aantal betaalde maanden neemt toe. Of het saldo positief blijft, hangt af van de rente van het nieuwe krediet ten opzichte van de huidige kredieten en van de extra looptijd. Het financiële saldo laat dat verschil zien.

Wat aanbieders laten zien

Aanbieders van schuldconsolidatie zijn banken en andere kredietverstrekkers, maar ook kredietbemiddelaars die met een vergunning van de AFM werken. Een kredietbemiddelaar kan aanbiedingen van meerdere partijen naast elkaar zetten, iets wat een individuele aanvrager zelden zelf kan. Voor de vergelijking is het belangrijk om niet alleen naar de nominale rente te kijken. Het JKP (jaarlijks kostenpercentage) bevat ook de kosten die aan het krediet zijn verbonden, en is daarom het betere getal om aanbiedingen onderling te vergelijken. Dat percentage hoort te staan in het Europees standaardinformatieblad dat bij elk aanbod wordt verstrekt.

De AFM houdt toezicht op de gedragsregels van kredietverstrekkers en kredietbemiddelaars. De Nederlandsche Bank houdt toezicht op de solvabiliteit en stabiliteit van banken.

Hoe de uitkomst te lezen

Een positieve maandelijkse besparing met een positief financieel saldo betekent dat consolidatie zowel de maandlast als het totaal terug te betalen bedrag verlaagt. Een positieve maandelijkse besparing met een negatief saldo is het klassieke patroon van een verlengde looptijd: de maandelijkse ruimte wordt groter, maar het totaal aan betalingen stijgt. Een negatieve maandelijkse besparing, dus een nieuwe maandlast die hoger is dan de huidige som, betekent dat de maandelijkse druk toeneemt. Dat komt zelden voor, maar kan gebeuren bij een hogere rente of een kortere looptijd. In dat geval is het financiële saldo het belangrijkste getal, omdat het laat zien of het totaal terug te betalen bedrag toch daalt.

Wanneer consolidatie zinvol is

Consolidatie is het meest zinvol wanneer drie voorwaarden tegelijk gelden. De nominale rente van het nieuwe krediet ligt duidelijk onder het gewogen gemiddelde van de huidige kredieten. De nieuwe looptijd is niet veel langer dan de resterende looptijd van de bestaande kredieten. De kosten van de overstap, zoals vergoedingen voor vervroegde aflossing en eventuele afsluit- of bemiddelingskosten, blijven binnen de verwachte besparing.

Als alleen de maandlast daalt maar het financiële saldo negatief is, lost consolidatie vooral een liquiditeitsprobleem op en ontstaat er een extra kostenpost. Voor iemand met een tijdelijke financiële krapte kan dat acceptabel zijn. Wie de totale kosten wil verlagen, doet er beter aan andere opties te onderzoeken, zoals extra aflossing op het duurste krediet.

Veelgemaakte fouten

De meest voorkomende fout is de vergelijking van alleen de maandlast. Een lagere maandlast lijkt een duidelijke besparing, maar wanneer de looptijd van 5 naar 7 jaar gaat, kunnen de totale kosten hoger uitvallen. Het financiële saldo maakt dat effect zichtbaar.

Een tweede fout is het negeren van vergoedingen voor vervroegde aflossing van de bestaande kredieten. Het Burgerlijk Wetboek bevat regels voor consumentenkrediet, maar de concrete vergoeding wordt per overeenkomst bepaald. Vraag bij elk krediet om het overzicht van de kosten bij vervroegde aflossing en neem die bedragen mee in de vergelijking.

Een derde fout is een krediet met hypothecaire zekerheid behandelen als een gewoon consumentenkrediet. Wie de eigen woning als zekerheid inzet, loopt bij betalingsachterstanden het risico dat de woning in het uiterste geval wordt verkocht. Het risicoprofiel verandert daarmee fundamenteel.

Beperkingen van deze berekening

De berekening houdt geen rekening met vergoedingen voor vervroegde aflossing, afsluitkosten, bemiddelingskosten of verplichte en optionele verzekeringen. Die verschillen per contract en per aanbieder. Het resterende bedrag van de huidige kredieten wordt bovendien geschat als de som van de huidige maandlasten maal de resterende looptijd. Dat is een vereenvoudiging, maar wel een consistente basis voor de vergelijking. Bij sterk uiteenlopende looptijden is een gewogen gemiddelde nauwkeuriger dan een ruwe schatting, en het invoerveld vraagt daar expliciet om.

Wanneer een professional raadplegen

Deze berekening helpt om de financiële logica van consolidatie te begrijpen, maar vervangt geen persoonlijk advies. Een professional is zinvol wanneer de bestaande kredieten verzekeringen met een aanzienlijke verzekerde som bevatten, wanneer de vergoedingen voor vervroegde aflossing hoog zijn, of wanneer een hypothecaire zekerheid wordt overwogen. Een kredietbemiddelaar met vergunning van de AFM of de kredietafdeling van de huidige kredietverstrekker kan de werkelijke kosten en voorwaarden doorrekenen. Het besluit om te consolideren heeft gevolgen die verder gaan dan de berekening van de maandlasten.