Maandlasten persoonlijke lening berekenen

Hoe de berekening werkt

Persoonlijke lening: de maandtermijn berekenen

Een persoonlijke lening is een veelgebruikte vorm van consumentenkrediet in Nederland. Het krediet dient voor onverwachte uitgaven, de aanschaf van consumptiegoederen, een verbouwing of een ander persoonlijk project, zonder dat een woning of ander onroerend goed als zekerheid nodig is. De kern van elk kredietvoorstel is de maandtermijn. Voordat een overeenkomst wordt ondertekend, is het verstandig die termijn te kennen en te toetsen aan het eigen budget. Deze calculator geeft daarvoor een snelle schatting, op basis van de wiskundige methode die in de kredietwereld gangbaar is.

Het annuïteitenstelsel

In Nederland wordt de maandtermijn van een persoonlijke lening meestal berekend volgens het annuïteitenstelsel. Bij dit stelsel blijft het bedrag van de maandelijkse termijn gedurende de hele looptijd gelijk. De samenstelling van die termijn verandert wel in de loop van de tijd. In het begin bestaat het grootste deel uit rente over de nog openstaande hoofdsom. Naarmate de schuld daalt, neemt het rentedeel af en het aflossingsdeel toe. Dat verschil is relevant voor wie overweegt vervroegd af te lossen: hoe eerder een deel van de hoofdsom wordt afgelost, hoe minder rente er daarna over loopt.

De constante maandtermijn wordt berekend met de volgende formule:

P = C × [r × (1+r)^n] / [(1+r)^n − 1] | r = TAN / 1200 | n = looptijd × 12

Hierin is C het gefinancierde kapitaal, r de maandelijkse rentevoet (de nominale jaarrente gedeeld door 1200) en n het totaal aantal maandelijkse termijnen (de looptijd in jaren maal 12). Het resultaat P is het bedrag dat elke maand wordt betaald.

Nominale rente (TAN) en jaarlijks kostenpercentage (JKP)

De nominale jaarrente, in deze calculator aangeduid als TAN, is de rente waarmee de maandtermijn wordt berekend. Bij een persoonlijke lening ligt die rente doorgaans vast gedurende de volledige looptijd, waardoor de termijn voorspelbaar blijft. De TAN zegt echter niet alles over de kosten van het krediet. Ze bevat geen afsluitkosten, verplichte verzekeringen of andere vergoedingen die in het contract kunnen voorkomen.

Het jaarlijks kostenpercentage, het JKP, brengt al die kosten samen in één percentage per jaar. Het JKP is daarom de maatstaf waarmee aanbiedingen van verschillende kredietverstrekkers het best met elkaar kunnen worden vergeleken, omdat de kostenstructuur per aanbieder sterk kan verschillen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op het gedrag van kredietaanbieders, waaronder de manier waarop zij hun aanbiedingen presenteren. De Nederlandsche Bank (DNB) houdt daarnaast toezicht op de financiële stabiliteit van de instellingen zelf.

Het effect van de looptijd

De looptijd is de variabele die het sterkst bepaalt hoe de maandtermijn zich verhoudt tot de totale kosten. Bij gelijkblijvend kapitaal en gelijkblijvende rente verlaagt een langere looptijd de maandtermijn, omdat de schuld over meer termijnen wordt verdeeld. Het totaal aan rente stijgt echter sterk, omdat de hoofdsom langer openstaat en er langer rente over wordt berekend.

Het voorbeeld uit de inleiding laat dat zien. Bij een nominale rente van 8% per jaar bedraagt de totale rente bij vijf jaar ongeveer 22% van het kapitaal, en bij tien jaar ongeveer 46%. De maandtermijn bij tien jaar is weliswaar lager, maar over de hele looptijd betaalt men er ruim het dubbele aan rente voor. Door de scenario's met verschillende looptijden naast elkaar te zetten, wordt de afweging zichtbaar voordat een overeenkomst wordt aangegaan.

De maandtermijn moet ook worden getoetst aan het eigen inkomen. Een lage termijn kan verleidelijk zijn, maar een lange looptijd betekent dat de verplichting langer loopt en dat er gedurende die periode ruimte in het budget nodig is. Een veelgebruikte maatstaf is de lastendruk: het deel van het netto inkomen dat aan vaste verplichtingen wordt besteed. Kredietverstrekkers beoordelen de aanvraag zelf aan de hand van hun eigen criteria, en die beoordeling bepaalt of en onder welke voorwaarden een lening wordt verstrekt.

Randgevallen die de uitkomst beïnvloeden

Een rente van nul procent is een randgeval. Dan vervalt de rente en wordt de hoofdsom gelijkmatig over het aantal termijnen verdeeld. Wiskundig is dat de grenswaarde van de formule wanneer de rente naar nul nadert: het kapitaal gedeeld door het aantal termijnen. Aanbiedingen met een rentevrije periode komen voor. Ook bij zulke aanbiedingen moet het JKP worden gecontroleerd, omdat eventuele kosten buiten de nominale rente vallen.

Een tweede randgeval is een looptijd die niet in volle jaren is uitgedrukt. De formule rekent met maanden. Een looptijd van 3,5 jaar geeft bijvoorbeeld een waarde van 42 voor n. Het is belangrijk dat de looptijd in de overeenkomst overeenkomt met het aantal termijnen dat de kredietverstrekker hanteert, omdat een verschil van één termijn de uitkomst merkbaar kan veranderen.

Een derde punt betreft kosten die worden meegefinancierd. Afsluitkosten die in het kredietbedrag worden opgenomen, verhogen het gefinancierde kapitaal en daarmee de maandtermijn. De formule in deze calculator kent geen aparte post voor kosten. Die komen wel tot uitdrukking in het JKP.

Wanneer de calculator geschikt is en wanneer niet

De calculator is geschikt om snel te zien welke maandtermijn hoort bij een bepaald bedrag, een bepaalde rente en een bepaalde looptijd, en om scenario's met elkaar te vergelijken. Als eindtoets is ze minder geschikt. Ze houdt geen rekening met de financiële situatie van de aanvrager, met andere lopende verplichtingen, met de uitkomst van een kredietwaardigheidstoets of met kosten die buiten de formule vallen. Ook een berekening van een vervroegde aflossing is een benadering, omdat de exacte gevolgen afhangen van de voorwaarden in de overeenkomst.

Vervroegd aflossen

De voorwaarden voor vervroegde aflossing staan in de overeenkomst, en daarin is ook opgenomen of er een vergoeding geldt en hoe hoog die is. Wie over een grotere som beschikt, kan overwegen de lening vervroegd af te lossen. Met de calculator kan de nieuwe maandtermijn worden bepaald door het resterende kapitaal en de resterende looptijd in te voeren.

Veelgemaakte fouten

Een veelvoorkomende fout is aanbiedingen alleen op de maandtermijn te vergelijken. Een lagere termijn kan het gevolg zijn van een langere looptijd, en dat leidt vaak tot aanzienlijk hogere totale rentekosten.

Een tweede fout is de kosten buiten de nominale rente te negeren, zoals afsluitkosten, verplichte verzekeringen en kosten voor het beheer van een rekening. Die kosten bepalen mede het JKP en daarmee de werkelijke prijs van het krediet.

Een derde fout is de TAN en het JKP met elkaar te verwarren. De TAN is de rente waarmee de termijn wordt berekend. Het JKP is het volledige kostenpercentage. Wie alleen de TAN bekijkt, kan denken dat een aanbieding goedkoper is dan ze in werkelijkheid is.

Tot slot wordt vaak vergeten te kijken naar de bedenktermijn. Of die van toepassing is, hoe lang die duurt en hoe het contract wordt herroepen, staat in het kredietvoorstel en de overeenkomst. Controleer die gegevens voordat je tekent.

Wanneer een kredietbemiddelaar raadplegen

Voor een volledige analyse van de financiële situatie, inclusief het effect op het huishoudbudget en de beoordeling van de kredietgeschiedenis, kan een geregistreerde kredietbemiddelaar uitkomst bieden. Controleer vóór het inschakelen of de bemiddelaar is ingeschreven in het openbare register van de AFM. Ook de klantenservice van de kredietverstrekker kan de voorwaarden toelichten. Vergelijk in ieder geval het JKP, de voorwaarden voor vervroegde aflossing en de bedenktermijn voordat een overeenkomst wordt getekend.